"सणासुदीचा हंगाम आणि रमेशचा ओव्हरटाईम हक्क"
"सणासुदीचा हंगाम आणि रमेशचा ओव्हरटाईम हक्क"
रमेश हा २२ वर्षांचा तरुण. गावाहून शहरात आला आणि मोहन यांच्या दुकानात काम करायला लागला. साधारणपणे रोज सकाळी १० ते रात्री ८ — म्हणजे ९ तास, दुकान सांभाळणे हीच त्याची दिनचर्या.
सप्टेंबर आला, सणासुदीचा माहोल सुरू झाला. ग्राहकांची गर्दी, ऑर्डर्सची रास आणि कामाचा ताण वाढला. अशा वेळी मोहन म्हणाले –
"रमेश, या आठवड्यात १२-१३ तास काम करावं लागेल, चालेल ना?"
रमेशने विचार केला – "बरं आहे, पण एवढं काम केल्यावर मला हक्काचा पगार मिळेल का? आणि कायद्यात काय लिहिलंय?"
कायदा काय सांगतो?
महाराष्ट्र दुकाने व आस्थापना (रोजगाराचे नियमन व सेवा अटी) अधिनियम, २०१७ नुसार —
१. रोजचा कामाचा वेळ
-
साधारण मर्यादा: ९ तास प्रतिदिन आणि ४८ तास प्रति आठवडा (कलम १२).
-
त्यापेक्षा जास्त काम फक्त विशेष परिस्थितीतच करून घेता येतं (उदा. सणासुदीचा हंगाम, अचानक ऑर्डर्स वाढणे).
-
यासाठी मालकाने फॅसिलिटेटर/इन्स्पेक्टरची परवानगी घ्यावी लागते.
२. ओव्हरटाईमचा पगार (कलम १५)
-
जादा तासांच्या कामासाठी दुहेरी वेतन देणं बंधनकारक आहे.
-
उदाहरण: रमेशचा पगार ताशी ₹५० असल्यास, ओव्हरटाईमसाठी त्याला ताशी ₹१०० मिळाला पाहिजे.
-
जर त्याने १३ तास काम केलं, तर अतिरिक्त ४ तासांसाठी त्याला ₹४०० जादा मिळायला हवेत.
३. स्वेच्छेने काम केलं तरी हक्क तसाच
-
रमेशने स्वतःहून जादा तास काम करण्याची तयारी दाखवली तरी, त्याचा हक्क कमी होत नाही.
-
कायद्यानुसार जादा कामासाठी दुहेरी पगार द्यावाच लागतो.
४. नियम मोडल्यास शिक्षा
-
परवानगी न घेता ९ तासांपेक्षा जास्त काम करून घेतल्यास, मालकावर ₹१,००,००० पर्यंत दंड होऊ शकतो.
-
जर उल्लंघन सुरूच राहिलं, तर दररोज ₹२,००० अतिरिक्त दंड.
रमेशने काय केलं?
रमेशने आपला हक्क जाणून मोहन यांच्याशी बोललं –
"मोहनभाऊ, मी सणासुदीला जादा तास काम करीन, पण त्याचा दुहेरी पगारही हवा आणि कायदेशीर परवानगीही घ्यावी लागेल."
मोहन हसले आणि म्हणाले –
"तू बरोबर आहेस. आपण कायद्याप्रमाणेच काम करू."
तुमच्यासाठी शिकण्यासारखं:
-
९ तासांपेक्षा जास्त काम फक्त काही खास प्रसंगी.
-
जादा तासांसाठी नेहमी दुहेरी पगार.
-
परवानगीशिवाय जादा तास घेतल्यास मालकावर दंड.
-
स्वेच्छेने ओव्हरटाईम केलात तरी तुमचा पगार कमी होत नाही.
हक्क माहिती ठेवा – हक्क मिळवा!
ब्लॉगसाठी शीर्षक कल्पना:
-
"सणासुदीचा ओव्हरटाईम – तुमचा हक्क किती?"
-
"१३ तास काम? कायदा तुमच्या बाजूने"
-
"ओव्हरटाईमचा दुहेरी पगार – रमेशची गोष्ट"
-
"सणाच्या हंगामात जादा काम – हक्क जाणून घ्या"
टिप्पण्या
टिप्पणी पोस्ट करा